Pomoc, Medycyna, Leczenie

pml.strefa.pl

Przyczyny, diagnostyka i leczenie tocznia

Każda osoba z toczniem rumieniowatym układowym ma nieco inne objawy, które wahają się od postaci łagodnej do ciężkiej oraz mogą pojawiać się i znikać wraz z upływem czasu. Rumień może występować wzdłuż nosa i na policzkach, gdzie przybiera kształt przypominający skrzydła motyla. Rumień może również być obecny na uszach, ramionach, barkach, klatce piersiowej i rękach, a także w innych miejscach narażonych na działanie promieni słonecznych. Jako że wiele osób z toczniem jest wrażliwych na działanie promieni słonecznych, często rumień po raz pierwszy rozwija się lub jego stan ulega pogorszeniu, po ekspozycji skóry na słońce.

Nowe objawy mogą pojawiać się nawet przez lata po wstępnej diagnozie i różne symptomy mogą występować w różnych momentach życia. U niektórych osób z toczeniem, chorobą dotknięta jest jedynie jedna część ciała, jak na przykład skóra lub stawy. U innych osób występują natomiast objawy w różnych częściach ciała. To, jak poważnie dotknięty jest organizm, różni się wśród pacjentów.

Przyczyny tocznia

Toczeń jest złożoną chorobą, której przyczyny wystąpienia nie są w pełni znane. Chociaż istnieje wiele rodzajów tocznia, to toczeń rumieniowaty układowy (inaczej toczeń rumieniowaty trzewny) jest formą choroby, o której większość osób najczęściej myśli, gdy mówi słowo "toczeń". Słowo "układowy" ma związek z tym, że choroba może mieć wpływ na wiele części ciała. Choć toczeń rumieniowaty układowy zwykle dotyka ludzi pomiędzy 15, a 45 rokiem życia, może wystąpić również w dzieciństwie lub w późniejszym okresie życia.

Badania wskazują, że ważną rolę w rozwoju tocznia odgrywa genetyka. Jednak są też inne czynniki, które odgrywają w tym procesie pewną rolę. Do niektórych czynników badanych przez naukowców zalicza się światło słoneczne, stres, hormony, dym papierosowy, niektóre leki i czynniki zakaźne, takie jak wirusy. Badania potwierdziły, że wirus Epsteina-Barr (EBV), który jest przyczyną mononukleozy, jest również przyczyną rozwoju tocznia u osób będących genetycznie podatnych na to schorzenie.

Toczeń związany jest z nieprawidłowym funkcjonowaniem układu odpornościowego. Zdrowy układ odpornościowy produkuje białka zwane przeciwciałami i specyficzne komórki zwane limfocytami, aby pomóc w zwalczaniu i niszczeniu wirusów, bakterii i innych substancji, które atakują organizm. U osoby mającej toczeń, układ odpornościowy wytwarza przeciwciała przeciwko zdrowym komórkom i tkankom w organizmie. Przeciwciała te, zwane autoprzeciwciałami, przyczyniają się do wystąpienia zapalenia w poszczególnych częściach ciała i mogą powodować uszkodzenia narządów i tkanek.

Diagnoza tocznia

Zdiagnozowanie tocznia może być trudne. Czasem upływają miesiące a nawet lata zanim lekarz poskłada razem objawy w celu trafnego zdiagnozowania tej złożonej choroby. Dokonanie prawidłowej diagnozy tocznia wymaga świadomości i wiedzy ze strony doktora i dobrego kontaktu ze strony pacjenta.

Leczenie tocznia

Większość osób podczas leczenia tocznia rumieniowatego układowego będzie musiało spotkać się z reumatologiem. Reumatolog to lekarz specjalizujący się w chorobach reumatycznych (zapalenie stawów i inne choroby zapalne, często z udziałem układu odpornościowego). Immunolog kliniczny (specjalista od chorób układu odpornościowego) również może zajmować się osobami z toczniem. W miarę postępującego leczenia, pomocni mogą być również inni specjaliści. W skład tej grupy wchodzą pielęgniarki, psycholodzy, pracownicy socjalni, nefrolodzy (specjaliści od chorób nerek), kardiolodzy (specjaliści od serca i naczyń krwionośnych), hematolodzy (specjaliści od chorób krwi), endokrynolodzy (specjaliści od problemów związanych z gruczołami i hormonami), dermatolodzy (specjaliści w leczeniu chorób skóry) i neurolodzy (specjaliści od chorób układu nerwowego). Ważne jest też, aby osoba chora na toczeń miała zapewnioną podstawową opiekę, przez kogoś, kto może koordynować współpracę pomiędzy lekarzami o różnych specjalizacjach i w razie potrzeby leczyć inne problemy zdrowotne - najczęściej będzie to lekarz rodzinny lub internista (lekarz medycyny wewnętrznej).

Zakres i skuteczność leczenia tocznia gwałtownie wzrosły w ostatnich dziesięcioleciach, dając lekarzom więcej możliwości w zarządzaniu tą chorobą. Do leków stosowanych w leczeniu tocznia zalicza się następujące:

  • Niesteroidowe leki przeciwzapalne: leki, które hamują stany zapalne, często stosowane u osób z bólami stawów lub klatki piersiowej.
  • Leki przeciwmalaryczne: leki te były pierwotnie stosowane w leczeniu malarii, jednak lekarze stwierdzili, że są przydatne również w leczeniu tocznia.
  • Kortykosteroidy: kortykosteroidy, takie jak prednizon, hydrokortyzon, metyloprednizolon i deksametazon, są spokrewnione z kortyzolem, który jest naturalnym hormonem przeciwzapalnym.
  • Leki immunosupresyjne: leki immunosupresyjne, takie jak cyklofosfamid i mykofenolan, powstrzymują nadaktywność układu odpornościowego poprzez blokowanie produkcji komórek odpornościowych.
  • Leki biologiczne: belimumab, rodzaj czynnika stymulującego limfocyty B, został zatwierdzony przez amerykańską Agencję Żywności i Leków w marcu 2011 roku dla pacjentów z toczniem, u których stosuje się również inne standardowe terapie, na przykład jak te wymienione powyżej.

Istnieją również inne, mniej powszechne terapie, które są wykorzystywane w zależności od objawów i części ciała dotkniętych chorobą.